PRZODKOWIE I POTOMKOWIE

LIT011

Pod hasłem „Przodek 3) 4; s> 7j 2*, 3*, 4* ” umieścił Adalberg serię przysłów głoszących, iż odwoływanie się do głośnych przodków nie dowodzi zacności czy szlachetności, czy wreszcie szlachectwa potomków, o wartości człowieka bowiem stanowią jego postępki, nie zaś pochodzenie. Oto owe przysłowia: „Lepiej być zacnym niż przodki tylko zacne mieć”, „Przodki sławne zły potomek szpeci”, „Przodki swe zacne darmo wspomina, kto nic godnego chwały nié ma”, „Przodków zacnych potomek często bywa wyrodek”. Do tej wiązanki aforyzmów dorzucić dwa jeszcze trzeba spod hasła „Szlachectwo 3 4” (NKPP „Szlachcic 4*”): „Lepsza cnota bez szlachectwa niż szlachectwo bez cnoty” i „Lepsze szlachectwo z cnotliwych spraw niż z rodu samego”, całość zaś zamknąć parą „apoftegmatów” Reja: „Szlachectwo bez cnoty — z łyków forboty” i „Z łyka forboty, szlachcic bez cnoty”. Czytelnik Księgi przysłów polskich, spojrzawszy na metryczki tego materiału, mógłby wysnuć wniosek, iż przytoczone kwiatki wyrosły w jezuickim ogródku, uprawianym przez Knapiusza, wszędzie bowiem spotykamy tu jego nazwisko, w dwu wypadkach jedynie uzupełnione Rej em. Istotnie, gdy sięgniemy do Adagiów, spostrzeżemy bez trudu, iż „mieszczańskiego synka” problem stosunku rodu i szlachectwa żywo interesował, każdemu bowiem z przytoczonych przysłów poświęcił komentarze nieraz całostronicowe. Rozsypał tu perły swej erudycji, odszukując klasyczne odpowiedniki aforyzmów polskich u Homera, Arystotelesa, Plutarcha, Cycerona, Horacego,

You may also like

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *